Esthethiek in de Arena: ‘Een stier kan je doden, maar de roem leeft voort.’ (I)

doorBionda Merckens

Esthethiek in de Arena: ‘Een stier kan je doden, maar de roem leeft voort.’ (I)

Waar de gemiddelde Nederlander – en zeker ook de gemiddelde Nederlandse wedstrijddebater – een sadistisch tijdverdrijf voor ogen zweeft wanneer hij denkt aan het stierenvechten, waant de ‘torero’ (verzamelnaam voor alle types stierenvechters) zich verwikkeld in een mythisch gevecht tegen het duister. Een duister dat niet zozeer bestreden wordt als wel de vorm aanneemt van een ‘intieme dans’. Matthijs Plak, een student filosofie die zich ver houdt van het wedstrijddebat, vertelt. Over God, moed en kunst in Mexico.

Kunst

‘Als je jezelf ontstijgt, wanneer je jezelf verlaat, creëer je kunst.’ Het is broeierig heet in de stilte van de middag. Slechts af en toe zijn de takken te horen in wier schaduw wij beschutting zochten. Naar rechts kijkend danst een nevel van zand over de breedte van de vlakte waar zojuist nog getraind werd door Armando, Ricardo, Germán en Thomas, samen goed voor meer dan honderd jaar ervaring in de arena. ‘Met sport heeft het weinig te maken. Eerder met kunst en religie.’ Ik ken ze nog geen vijf minuten en nu al is er plaats in de kring van ervaring. ‘Kijk,’ zegt Armando, ‘alle kunst en sport begon eigenlijk met ‘tauromaquia’ (stierenvechten). De eerste vormen van kunst die gevonden zijn, grotschilderingen van pakweg veertigduizend jaar geleden, beelden al de strijd tussen jager en gejaagde af. De jacht op bizons en ander groot wild vormde zo’n essentieel onderdeel van het leven, dat dit als inspiratiebron diende voor menig schildering.’ ‘En op zichzelf een kunst werd,’ voegt Ricardo toe, een sigaret rollende. Waaruit de kunst precies bestaat? Uit het vermogen te communiceren met het publiek, jezelf te ontstijgen in de arena en iets te creëren dat groter is dan jij, anders ook. Een diep gerommel los te maken in het publiek, in de vorm van een gedragen ‘Olé’ uit de kelen van de toeschouwers, die de ontwikkeling van de bewegingen over de jaren hebben waargenomen.

Religie

Maar tauromaquia als kunst is slechts het halve verhaal. Daarnaast bestaat nog de religieuze zijde die voor menigeen minstens even belangrijk is. ‘Al in de tijd van de Babyloniers werden er stierengevechten georganiseerd. De stier heeft altijd het duister verbeeld en dient dus overwonnen te worden ten overstaan van het volk.’ En niet alleen vroeger speelde religie een rol. Ook vandaag is het blijkbaar onmogelijk een foto te maken van alleen de torero in de arena. ‘Je hebt er altijd drie te pakken als je een foto van hem probeert te maken,’ kan Armando ons vertellen. ‘De matador, de stier en God.’ En ook het publiek is onderdeel van de spiritualiteit, daar zij een catharsis ondergaan in de waarneming van een gevecht op leven en dood. De beleving van Germán kan ook als religieus worden omschreven. ‘In de tijd van de Vikingen werd er soms recht gesproken op de volgende manier. De mensen tussen wie een dispuut bestond legden beiden een hand in het vuur. Degene die zijn hand als eerste terugtrok, loog. Nu, zo is het ook in de arena. Als je kunt blijven staan, weet je dat je in handen van God bent, dat niets je kan gebeuren.’

Honderdvijftig Procent

En om nog maar eens aan te geven dat tauromaquia daadwerkelijk meer is dan welke sport of andere kunstvorm ook, geeft Ricardo toelichting op de eigenschappen die een torero moet bezitten. ‘Tijdens een confrontatie in de arena heeft een torero vijfenzeventig procent moed nodig en vijfenzeventig procent vermogen tot voorbereiding. De moed is nodig om een aanval van de stier te weerstaan, je niet om te draaien en te rennen, maar zelfs een pas naar voren te maken op het moment dat vierhonderd en vijftig kilo vechtlust op je af dondert. Je voelt het in de grond, de trilling, het gedreun. Dan moet je boven jezelf uitstijgen, en het dier met techniek overmeesteren. En voor die techniek heb je heel veel training nodig, kracht, uithoudingsvermogen, vandaar de tweede helft van vijfenzeventig procent.’ Nu lijkt het ook Germán opgevallen te zijn dat twee maal vijfenzeventig meer dan honderd is en hij komt loom overeind van zijn stronk. ‘Jáááá zèg! Dat kan toch niet! Er zijn maar honderd procenten!’ ‘Juist daarom,’ antwoordden Ricardo en Armando, ‘tauromaquia is een kunst, je creëert meer dan de som van de delen.’ ‘Bovendien,’ kan Armando toevoegen, ‘de confrontatie met een stier is als de beklimming van de Everest. Zo zwaar!’ En dat lijkt Germán en Thomas wel te bevallen. Ze blijven knikken wanneer Ricardo de volgende uitspraak lanceert. ‘Een goede torero is als een legpuzzel. Geen stukje te veel, geen stukje te weinig. Alleen zo kun je boven jezelf uitstijgen.’

Lees woensdag het tweede deel van het artikel op SevenTwenty, om 16.00.

 

Facebook Twitter Linkedin Email

Over de auteur

Bionda Merckens contributor

4 reacties tot nu toe

Eric StamGeplaatst op9:34 pm - jun 20, 2011

Dus deze Matthijs Plak houdt zich verre van het wedstrijddebat? Too bad, maar benieuwd naar het vervolg.

Mannen die dieren doodmaken met hun eigen handen sowieso +1. Met bonuskudo’s per 50 kilo. Als we dat in Nederland weer zouden invoeren hadden we vermoedelijk een stuk meer vegetariers gehad.

LeelaGeplaatst op12:51 pm - jun 22, 2011

Haha, Eric, inderdaad – is het vermeerderen van het aantal vegetariers ook het doel van het plaatsen van dit stuk? 😉

Zo niet, dan ben ik oprecht nieuwsgierig naar de reden dat dit stuk hier geplaatst wordt. En echt oprecht he, want het is jullie blog en jullie mogen plaatsen wat je wil natuurlijk, maar ik zou het wel interessant vinden om te weten van de redactie waarom dit verhaal hier nu staat. Vinden jullie het gewoon een mooi geschreven verhaal (want dat is het wel, ondanks dat ik de inhoud vre-se-lijk vind) of willen jullie een andere kant van het verhaal laten zien oid?

Ik ben benieuwd, je hoeft niet te reageren als je je daar niet toe geroepen voelt, maar als je wel reageert, alvast mijn dank.

    Daan WellingGeplaatst op2:15 pm - jun 22, 2011

    Hoi Leela.

    We wilden inderdaad een keer ‘iets heel anders’ laten horen. Vanuit onze rationele, liberale debatvisie vinden wij zaken als stierenvechten natuurlijk verschrikkelijk. We hopen door af en toe dit soort stukjes te plaatsen – ervaringen van mensen die heel erg anders denken over iets wat wij als de normaalste zaak van de wereld beschouwen – we mensen prikkelen om goed na te denken over waarom zij hun huidige mening hebben.

    Hier zit natuurlijk – als ik op persoonlijke voet verder ga – een heel interessante filosofie achter. Zo geloofden sommige politiek-filosofen, zoals bijvoorbeeld Hannah Arendt, dat de essentie van mens-zijn het vertellen van verhalen over je leven is. Daaruit concludeerde sommigen dat je een juist beleid voert door allerlei verhalen van verschillende mensen te laten vertellen, en daaruit een rechtvaardig beleid te vormen. Zoals nu met het debat over religieus slachten gebeurt, waar mensen uit Joodse en Islamitische kring mogen vertellen wat religieus slachten voor hen betekent.
    Wij doen hier iets soortgelijks: in een debat vertellen mensen vaak hun analytische mening over stierengevechten: over het afwegen van geluk van de toreadors tegenover het leed van de stier. Door op deze manier de toreadors het woord te geven over hun ervaringen met stierenvechten, maken wij één kant van dit verhaal dat vaak onderbelicht blijft duidelijk, en creëren we zo de basis voor een heel goed debat.

    Bij deze dan ook meteen een oproep: wij plaatsen niet alleen weldoordachte essays over regels van het wedstrijddebat. Mocht je een keer meemaken dat je het heel raar vind dat er een bepaalde aanname bestaat binnen het parlementair debatteren, en via een essay, een mooi verhaal of een getuigenverslag de andere kant van het verhaal willen laten horen, net zoals Matthijs dat deed: stuur dit verhaal dan vooral op naar seventwenty@debatbond.nl !

LeelaGeplaatst op4:16 pm - jun 22, 2011

Bedankt voor je antwoord! Ik zal eens even kijken of ik mijn pen ga slijpen. 😉

Reacties zijn gesloten.