De Zweep Erover?

doorBionda Merckens

De Zweep Erover?

Afgelopen zaterdag op het pro-am toernooi* van AUC en Bonaparte werd er gedebatteerd over leuke, maar onwaarschijnlijke stellingen: een verplichte test voor ouders (nog in geen honderd jaar); ontwikkelingssamenwerking uitsluitend geven aan landen die lief zijn voor homo’s (we stoppen nog eerder alle ontwikkelingshulp) en één stelling die echt de moeite waard is om snel in te voeren: “Veroordeelden zouden moeten kiezen tussen een gevangenisstraf en hetzelfde aantal jaren wekelijks stokslagen krijgen” .

De stelling is geïnspireerd op het boek ‘In defence of flogging’ van de Amerikaanse socioloog en oud-politieman Peter Moskos. Hij beschrijft in dat boek vooral de afgrijselijke staat waarin de Amerikaanse gevangenissen verkeren. Het boek is daarmee meer een zeer noodzakelijke aanval op het gevangeniswezen in de VS dan een verdediging van lijfstraffen.

De Nederlandse gevangenissen zijn gelukkig een stuk beter geregeld, dus hier kan het debat vanaf de positieve kanten gevoerd worden over de daadwerkelijke voordelen van het plan. Om met dat plan te beginnen, het zou moeten gelden voor veroordeelde criminelen die niet naast hun gevangenisstraf een TBS maatregel opgelegd krijgen. TBS is een maatregel om de samenleving te beschermen tegen mensen die niet geschikt zijn voor terugkeer daarin. Als deze maatregel niet opgelegd wordt, geeft een rechter dus aan ervan overtuigd te zijn dat iemand veilig in de samenleving kan rondlopen. Alleen dient er eerst even een tik op de vingers gegeven te worden door iemand een aantal jaar op te sluiten. Of in dit geval dus een letterlijke tik op de vingers.

Natuurlijk schenden lijfstraffen veel rechten die we liever niet geschonden zien. Lichamelijke integriteit wordt meestal als eerste genoemd. Dat is waar, maar mijns inziens geldt dat nog veel meer voor gevangenisstraf. Drie-en-twintig uur per dag in een cel zitten beperkt je bewegingsvrijheid nogal, maakt het onmogelijk een baan te hebben of normale studie te volgen, vernietigt je hele familieleven en ga zo nog maar even door. De onmogelijkheid om keuzes te maken over de inrichting van je leven, neemt veel meer van je burgerrechten af en het is eigenlijk zeer wel verdedigbaar dat het je mens-zijn tijdelijk vernietigt. Zoals de tweede prop zaterdag terecht zei: als uiteindelijk mensen gaan kiezen voor die stokslagen, geeft dat alleen maar aan hoe onmenselijk gevangenissen zijn.

Verwachten we dan dat iedereen dit alternatief zou kiezen. Nee, natuurlijk niet. Dat zou alleen zo zijn als je het wekelijkse aantal slagen te laag maakt. In dat geval vallen ook het algemene preventie en retributie argument weg. Als je de relatief ervaren zwaarte van de beide straffen vergelijkbaar maakt, zal een deel van de veroordeelden voor de ene straf kiezen en een deel voor de andere. De aanvulling in de stelling dat het in beide gevallen om dezelfde tijdsperiode gaat, maakt het wel onmogelijk om er ‘snel vanaf te komen’ . Een goede prop zal ook meenemen dat men de ervaring van de straf in de toekomst niet altijd kan inschatten en zal daarom de mogelijkheid bieden halverwege de strafperiode te switchen.

Het tweede grote argument naast de mogelijkheid controle te houden over je leven, is de mogelijkheid van effectievere resocialisatie. Wederom is het meer waar in de VS dan in Nederland dat de gevangenis een hogeschool voor criminaliteit is, maar ook hier geldt dat het niet automatisch de beste manier is om mensen hun plek in de samenleving te leren vinden door ze met dit gezelschap buiten die samenleving te plaatsen. Er moet ruim geld vrijkomen om mensen buiten de gevangenis uitgebreidde begeleiding te geven. In Nederland kost een gevangene de staat ongeveer 66.000 euro. Ter vergelijking: een jaar studeren op een private topuniversiteit als Harvard kost ongeveer 50 k$ (de Nederlandse universiteiten worden voornamelijk door subsidies bekostigd en geven dus slecht vergelijkmateriaal).
De laatste van mijn 720 woorden gebruik ik om voor alle duidelijkheid nog eens de twee vormen van straf tegen elkaar af te zetten met betrekking tot vier belangrijke functies van straf. Retributie. Identiek. Afschrikking/ algemene preventie. Identiek. Specifieke preventie. Goed te doen als iemand geen groot gevaar is voor de samenleving (geen TBS) en zeker als er extra geld is voor begeleiding. Resocialisatie. Veel beter. Maar bovenal een veel beperktere afname van rechten, zodat ook een veroordeelde nog de mogelijkheid heeft zijn leven via keuzes in te richten.

Peter Roi Orion is lid van Bonaparte, houdt van anagrammen, maar ziet liever niet dat zijn naam googlebaar is op een controversieel onderwerp als dit.

*Pro-am! Really? Sinds wanneer zijn mensen die al meerdere jaren als hobby debatteren opeens professionals?

Facebook Twitter Linkedin Email

Over de auteur

Bionda Merckens contributor

12 reacties tot nu toe

Danique van KoppenhagenGeplaatst op2:48 pm - okt 4, 2011

Kijk ook op http://www.debatbond.nl/2011/10/01/auc-pro-am-toernooi-3/#comment-692 voor de updates van tijdens het toernooi!

Eric StamGeplaatst op4:20 pm - okt 4, 2011

Hoe komt de auteur aan die opmerkelijke wijsheid dat Nederlandse gevangenissen veel beter zijn? In welk opzicht verschillen ze van Amerikaanse? Die auteur van In defense of flogging stelt vrij terecht vast dat de meeste Amerikanen geen flauw benul hebben van de situatie in Amerikaanse gevangenissen, en ik denk zomaar dat dit voor Nederlanders ook op gaat.

Bas TönissenGeplaatst op5:43 pm - okt 4, 2011

Ik blijf vervelend in mijn rol als closing opposition hangen, en zeggen dat ik dit een goed stuk vind, maar hetzelfde probleem zie als in de case die Jan en Remco op het toernooi zelf maakten. Retributie, resocialisatie, allemaal leuk en aardig, maar ik zie echt niet wat de lijfstraffen in dit verhaal toevoegen.
Het plan met huisarrest, monitoring en gewoon in de samenleving kunnen functioneren vind ik echt een prima plan op zich. Lijfstraffen voegen daar echter een compleet onnodige en extreem problematische dimensie aan toe die ik ook in dit stuk helaas niet gerechtvaardigd zie.
Hetzelfde geldt voor de excerpt op de site van Moskos, waar Daniël Schut in de comments op het hoofdartikel zo hulpvaardig naar linkte. Hij vervalt mijns inziens in een klassiek en pijnlijk doorzichtig vals dilemma: het is óf gevangenis, óf lijfstraffen. Dat maakt hij nooit hard, en ik zie ook nog steeds hoe dat zou moeten. Totdat iemand me dat kan uitleggen blijf ik erbij dat, hoe trots ik ook ben op onze overwinning en de speeches die we gegeven hebben, we het in closing opposition echt op een presenteerblaadje aangeboden kregen.

Tomas BeerthuisGeplaatst op11:43 pm - okt 4, 2011

Wat is daar dan zo problematisch aan? Het lijkt mij eigenlijk heel intuïtief. Je krijgt de mogelijkheid te kiezen voor een ‘leukere’ optie, waarin je meer vrijheid hebt dan in een gevangenis, maar dat ontslaat de staat niet van de plicht om je constant te herinneren aan het feit dat je boete moet doen voor je daden, en in dit geval dan heel letterlijk, een prima herinnering aan het feit dat je nog steeds een veroordeelde bent. Wat maakt de stelling volgens jou zo problematisch, Bas?

DanielschutGeplaatst op8:12 pm - okt 5, 2011

Volgens mij zit Bas nog een beetje vast in de jaren ’70-opvatting in de criminologie dat retributie er niet toe doet.

Bas TönissenGeplaatst op4:10 pm - okt 6, 2011

Mannen, leggen jullie mij dan eens uit waarom die retributie dan per se via lijfstraffen moet? Waarom nou dat mechanisme met alle enorme morele problemen die het met zich meebrengt, tegenover iedere andere methode die je kunt aanwenden om criminelen aan hun daden te herinneren? Jullie reageren beiden niet op mijn punt dat de keuze tussen gevangenis of geweld een vals dilemma is en er allerlei andere mogelijkheden zijn die de lichamelijke integriteit en perceptie van de staat veel minder schenden. Dan kan Daniël nog zo’n doorzichtige stromannen opwerpen, maar die zijn natuurlijk niet erg relevant voor de discussie.

DanielschutGeplaatst op9:31 am - okt 7, 2011

Bas, nogmaals: jouw opvatting over ‘retributie’ is nogal ouderwets jaren ’70. Iets wat ik kan opmaken uit je frase: “iedere andere methode die je kunt aanwenden om criminelen aan hun daden te herinneren”. Blijkbaar is voor jou het doel van retributie om ‘criminelen aan hun daden te herinneren’.

Maar dat is niet wat retributie is. Retributie is de klassieke lex talionis: jij doet iemand pijn aan, jij krijgt pijn terug. Retributie ís dus het schenden van de lichamelijke integriteit, uit een gerechtigde wraak-motief. Zweepslagen zijn een fijne manier om dit te doen. Je hebt gelijk, er zijn andere manieren: armen afhakken, ogen uitrukken. Maar zweepslagen is in ieder geval een begin. Wat jij nu ‘morele problemen’ noemt is voor de metaforische Henk en Ingrid juist precies de REDEN om zweepslagen te willen.

Overigens, Bas, fijn dat je een cursus ‘drogredenen’ hebt gevolgd op het internet. In de les ‘drogredenen voor gevorderden’ leer je de belangrijkste drogreden die er bestaat: dat is anderen zelfingenomen betichten van drogredenen zonder zelf na te denken.

Eric StamGeplaatst op12:21 pm - okt 7, 2011

Zullen we nog eens een boek in de strijd gooien? Foucault; Discipline, toezicht en straf. De geschiedenis van het straffen is een geschiedenis van het straffen van het lichaam (lijfstraffen) naar het straffen van de geest (gevangenis e.d.). De jaren ’70 opvatting waar Daniel het steeds over heeft, was helemaal next-level gedacht, want daarbij wordt het idee van straffen (retributie) volledig in de ban gedaan.

Over de redenen van die evolutie is Foucault trouwens wat minder optimistisch dan Bas. Het straffen van de geest is niet alleen mode geworden omdat het moreel hoogstaander zou zijn, maar ook omdat het de staat minder zichtbaar maakt als agressor. (Vandaar Foucaults warme belangstelling voor subtiele vormen van disciplinering in moderne samenlevingen.) Ook heeft Foucault aandacht voor het verband tussen soort straf en effectiviteit. Door middel van voortschrijdende processen van internalisatie raakte een steeds groter deel van de bevolking overtuigd van de juistheid van wetten, waardoor lijfstraffen als afschrikmiddel minder nodig werden geacht. Wat als we nu concluderen dat het straffen van de geest minder effectief blijkt te zijn dan gedacht of gehoopt?

Tomas BeerthuisGeplaatst op2:05 pm - okt 9, 2011

Volgens mij hoeft prop helemaal niet aan te tonen dat zweepslagen de -enige- manier is van retributie, maar een manier van retributie. Als er andere logische vormen van lijfstraffen zijn die daar uit voortvloeien zou prop best kunnen zeggen: fine, daar willen we in de toekomst ook best naar kijken. Daar gaat het debat namelijk niet over: het debat gaat over de vraag of je dat willen, wat het bijdraagt/afbreekt, of het eerlijk is ten opzichte van gevangenen en de maatschappij, etc.

DanielschutGeplaatst op7:55 pm - okt 12, 2011

bwaaaap, drie mannen over Bas Tönissen heen. Nou, vooruit, twee mannen en Eric Stam.

Eric StamGeplaatst op10:25 pm - okt 12, 2011

Ah! Dit is de manier waarop dhr. D. Schut zijn autoriteit bevestigt als oude, wijze allesweter van argumentatieleer en drogredenen. Nooit te beroerd voor een lesje politieke correctheid als hij zich daarmee naar boven kan likken. Soms net wat minder gedisciplineerd wanneer hij optreedt in kleine zalen, of z’n scheten laat op het internet.

Donald KreikenGeplaatst op3:33 pm - okt 24, 2011

Mooie discussie en die Moskos heeft een leuk verhaal. Het toernooi is nooit Pro-Am genoemd, maar is opgezet en vernoemd tot Buddy-toernooi. Is het gebruik van “Pro-Am” toernooi een gemaskeerde vorm van arrogantie, of een ongelukkig voorbeeld van framing?

Reacties zijn gesloten.